Creatieve materialen voor dagbesteding: een programma dat elke week werkt

Kaarten maken is in dagbesteding een beproefde keuze, en niet alleen vanwege de lage drempel. Het eindresultaat heeft een functie: iemand stuurt de kaart op, geeft hem cadeau of bewaart hem. Dat geeft de activiteit een betekenis die verder reikt dan het atelier of de activiteitenruimte.

Wat je voor een goed kaartenprogramma nodig hebt:

• Gekleurd karton en stevige kaartenpapiersets in uiteenlopende tinten als basismateriaal
• Stickers, foam stickers en decoratiematerialen voor deelnemers die snel iets willen afmaken
• Stempels en stempelkussens in seizoensthema’s voor herhaling met steeds een andere uitstraling
• Dubbelzijdige tape en lijmstiften die prettig werken zonder te knoeien
• Blanco wenskaarten met enveloppen voor deelnemers die liever direct op een kant en klare kaart werken dan zelf te snijden en vouwen

De sterkte van kaarten maken is dat je hetzelfde materiaal voor een verjaardagskaart, een seizoenskaart of een vrij thema kunt inzetten. Wie een stempelset in huis heeft, heeft daarmee wekenlang voldoende variatie.

Decoupage is een techniek die er indrukwekkender uitziet dan hij is om uit te voeren, en dat maakt hem bijzonder geschikt voor dagbesteding. Deelnemers plakken gekleurde of bedrukte papiertjes op een object, lakken het af en hebben een decoratief eindproduct in handen dat niemand gelooft dat zij zelf hebben gemaakt. Dat gevoel van verrassing is een van de meest motiverende ervaringen in een creatief dagprogramma.

Materialen die dit mogelijk maken:

• Decoupage papier en servetten in diverse prints en thema’s als basis voor de techniek
• Eco shapes in papier maché, zoals dieren, schalen, dozen en kistjes als driedimensionale ondergrond
• Decoupage lijm en lak als combinatieproduct dat plakt en tegelijk afwerkt
• Acrylverf voor het gronden of accentueren van de ondergrond voor het plakken
• Houten objecten zoals hartjes, letters en kleine rekken als alternatieve ondergrond voor gevorderde deelnemers

Eco shapes lenen zich ook voor groepsprojecten. Een begeleider kan een thema kiezen, bijvoorbeeld de seizoenen of feestdagen, en de hele groep werkt aan hetzelfde soort object met eigen kleur en decoratiekeuze. Het resultaat is persoonlijk, maar het activiteitsformat is voor iedereen hetzelfde.

Deelnemers iets laten maken dat ze daarna echt gebruiken, geeft de activiteit gewicht. Een beschilderde tas, een versierd kussen of een gepersonaliseerd schort: het zijn producten die in het dagelijks leven terugkomen. Dat maakt het maken ervan betekenisvoller dan een werkstuk dat uiteindelijk in een la verdwijnt.

Wat je nodig hebt voor een goed textielactiviteitenprogramma:

• Textielverf op acrylbasis in flessenformaat, uitwasbaar van handen en oppervlakken maar wasbestendig op textiel na fixeren
• Textielstiften voor deelnemers die liever nauwkeurig tekenen dan schilderen
• Katoenen tasjes, schorten, kussens en t-shirts als blanco werkmateriaal
• Foam stempels of stempelsjablonen voor deelnemers die moeite hebben met vrij tekenen maar toch een mooi patroon willen maken
• Strijkijzer of warmtepers voor het fixeren van de verf, zodat het eindproduct echt bruikbaar is

De activiteit werkt goed als groepsproject: iedereen maakt hetzelfde soort object, maar met de eigen kleurkeuze en het eigen motief. Dat geeft gelijktijdige begeleiding van een volledige groep zonder dat iedereen precies hetzelfde eindproduct heeft.

Niet elke deelnemer voelt zich thuis bij verf of papier. Voor een deel van de dagbestedingsgroep zijn activiteiten waarbij de handen een herhalende, ritmische beweging maken prettiger. Weven, rijgen en eenvoudige handwerktechnieken sluiten hier goed op aan, ook voor mensen die eerder nooit met handwerk in aanraking zijn geweest.

Wat in dit segment goed werkt:

• Weefraampjes in verschillende formaten voor eenvoudig tafelweven met wol of katoen
• Punnikklosjes en punnikkgaren voor een snelle instap in ritmisch handwerk
• Hobbysets voor borduren met voorbedrukte patronen en bijpassend garen
• Grote rijgkaarten en rijgveters voor deelnemers die behoefte hebben aan een eenvoudige, gerichte motorische activiteit
• Wol en katoen in een breed kleurenpalet voor vrije weef en rijgprojecten

Het voordeel van dit type activiteiten is dat ze op eigen tempo uitgevoerd worden. Iemand die sneller werkt, maakt een groter of complexer stuk. Iemand die meer begeleiding nodig heeft, werkt aan dezelfde techniek op een kleiner of eenvoudiger formaat.

Sommige dagbestedingslocaties hebben deelnemers die al jaren meedoen en klaar zijn voor een activiteit met meer diepgang. Schilderen op een houten ondergrond of keramiek object biedt die stap: het vraagt meer precisie, duurt langer en het eindresultaat is iets dat echt ergens staat of hangt.

Producten die hierbij aansluiten:

• Acrylverf in tubes en kleine flessen voor werk op hout, canvas of keramiek
• Houten ondergronden zoals planken, kistjes, fotolijsten en letters
• Penselen en kwasten in fijne en brede maten, bij voorkeur in kleine sets per deelnemer
• Gesso als voorbereiding op de ondergrond voor een gelijkmatig schilderoppervlak
• Vernis of lak als afwerklaag om het eindproduct te beschermen

Door te werken met een vaste reeks objecten per kwartaal, gebouw je een logische progressie in het activiteitenprogramma. Deelnemers weten wat er gaat komen en kijken ernaar uit.